Samansatte+tekstar+jgm

 Oppgåve i Samansette tekstar av   Jeanette Novak Grunnsund Gabrielle Skaar Hansen og   Martine Desirée Vågene

Innhald:
Del 1: Innleiing Moduler Modal affodans Multimodal koherens Informasjons lenking Konklusjon Del 2: Vår samansette tekst Kjelder =Del 1=

Innleiing:
I denne oppgåva vil me forklara kva ein samansett tekst er, og kvifor dei er eit av hovudområdane i norskfaget. Deretter vil me forklara kva slags uttrykksformar me har kombinert i vår samansette tekst, før me forsøker å diskutera sjanger og stil. =Kva er ein samansett tekst og kvifor har den ein så stor plass i norsk faget?= Ein samansett tekst, eller ei multimodal tekst, er ein tekst som består av mange forskjellige elementa, eller moduler som det heter på fagspråket. Disse modulane kan vere skrift, tale, bileta, film, musikk og liknande (Maagerød, Tønnessen 2006:109). Når ein ser på bøker i frå skolen vil ein møte på fleire forskjellige modular som tekst, bilete og grafar. Desse er heilt vanlege modular i ein gjennomsnittleg skole bok, men i norsk bøkane vil ein også kunne møte på innlema tekstar, tekst boksar desse kan også finnast i andre fagbøker og tekst skrevi over bileta i forskjellige fontar, i kursiv eller utheva skrift (Iben Brinch Jørgensen 2011). Alle desse modulane jobbar saman i teksten for å uttrykkje det forfattaren eigentlig vil formidle, kva forfattaren vil lære bort til lesarane. Desse ulike modalitetane har alle ulike moglegheiter og ulike avgrensingar for kva som er mulig å kommunisere gjennom modaliteten. Dette er kalla modal affodans (Maagerød, Tønnessen 2006:110). Slik som forskjellen mellom musikk og bileta. Kor biletet kan uttrykke noko om samfunnet, mens musikken kan uttrykke kjensler. Men eit fotografi i rom vil også kunne spele på kjenslene våre, om ikkje uttrykke kjensler direkte til oss. Det er derfor avisar som regel har eit bilete i rom i steden for bilete i tid på framsidene sine fordi desse bildane i rom vil ha muligheita til å trekkje inn publikum. Og me regnar med at dei blir nysgjerrige og kjøpar avisa fordi dei vil vite kva som har skjedd? Kva har denne personen gjennomgått? Kva er det han vil seie no da (politikare eller kjendisar)? Løvland definerer multimodal kohesjon som ein samanheng mellom modalitetane i ein samansett tekst (Maagerød, Tønnessen 2006:116). Vi kan sjå dette i ein lærebok frå norsk faget, dei fleste lærebøker har både bileta og tekst. Og desse skal da stå i eit samspel til kvarandre. Men det er mange faktorar som spelar inn når ein tenkjer på multimodal koherens til dømes rytme, komposisjon og informasjonslenking (Maagerød, Tønnessen 2006:117). Mange av læreboktekstane elevar møter styrast av fleira av desse faktorane. Rytme i kohesjonen er knytte til tekstene si tidsdimensjon (Maagerød, Tønnessen 2006:117). Det vil seie vekslinga mellom modalitetane i tid, slik at de skapar samanheng og framhevar viktig informasjon. Komposisjon seier Løvland er organiseringa av dei ulike modalitetane slik at dei enten skapar balanse eller ubalanse i teksten (Maagerød, Tønnessen 2006:118). Informasjonslenking har to ulike informasjons delar utgreiing og utviding. Utgreiing vil seie å spesifisere eller fortolke ein modalitet, til dømes ein tekst kvifor eit lite avsnitt blir spesifisert av eit bilete og ein bilettekst ved siden av som til dømes i norsk kor teksten handlar om Henrik Ibsen kan det kanskje vere eit bilete av han med namn og fødselsår under. Det kan også vere bilete av nokre av verka hans eller eit tekstutdrag frå til dømes «eit dukkeheim» under teksten eller sidestilt med eit bilete. Fortolking er også ein annan modul av utgreiing. Utviding kan vere ein ny modul gjenfortel kva som står i teksten med ein graf. Til dømes ein graf over livet hans og kor han skreiv dei forskjellige skodespela eller dikta. Det kan også vere at to modular konstrasterer eller ei avsløring av kvarandre. Gjenforteljing og fortolking er modular som gjerne knyttar seg til fleire avsnitt. Mens spesifisering knyttar seg til eit avsnitt eller ein del av eit avsnitt. Kvifor multimodale tekstar har ein så stor del av norska faget? Vel først skal eg begynne med det openlyse, norsk faget har lesetrening som ei del av faget. Og som regel må barn og unge lære å lese desse ulike modulane som dei vil møte på som bileta, grafar og noter og så vidare. De må utvikle ein eigen lesestrategi når dei skal møte multimodale tekstar. Her har elevar i grunnskolen som regel ein kompetanse frå andre medier og kan til ein viss grad overføre dette til lesing av multimodale saktekster, men det er nokre moduler dei må få ein opplæring i å lese, til dømes grafar. Desse lesestrategiane veljast ikkje berre ut frå den teksten dei har framfor seg, men også på bakgrunn av den situasjonen dei skal lese teksten i (Maagerød, Tønnessen 2006:122). Til dømes leser mange elevar med eit mål, enten letar dei etter eit svar på ein oppgåve eller så leser dei for å lære noko. Dette vil påverke deira lesestrategi. Eit anna faktor for lesestrategien deira er at lærebøker ikkje er skrevi for å å trekke til seg merksemda til eleven. Dette kan skylast den kulturelle affodansen i samfunnet kor lærebøker tradisjonelt sett har basert seg på tekst og dermed ikkje utnytte eleven si multimodale kompetanse (Maagerød, Tønnessen 2006:123). Vanlegvis blir det undervist det gjennom verbalspråket enten det er munnleg eller skriftleg (Maagerød, Tønnessen 2006:123). Og det aller meste av fagstoffet blir formidla i ein encyklopedisk tradisjon (Maagerød, Tønnessen 2006:124) kor fakta stiller høgt og språklege verkemiddel og bileta blir lite brukt får å levandegjøre stoffet.

Konklusjon:
Vi kan konkludere med at multimodale eller samansettetekstar er komplekse tekstar beståande av mange ulike elementa. Lesaren vil trenge ei tyding av korleis han eller hun skal lese desse elementa for å få fult utbytte av dem samla teksten. Vi kan og seie at lærebokprodusentene ikkje utnytte dei moglegheitene dei har når de kjem til elevane kompetanse i multimodale tekster, og det dei lager av multimodale tekster er redundant. =Del 2=

Vår multimodale tekst:
Som vår multimodale tekst har me valt å lage ein animert biografi om regissøren Tim Burton. Her har me brukt ein kombinasjon av modulane bilete, musikk, reallyd, verbal tekst og skrevi tekst. Ved at denne biografien er laget som ein multimodal tekst har me fordelt ansvaret for det totale bodskapen på dei ulike modalitetane. Den funksjonelle tyngda er har vi lagt på den verbale teksten. Men her har me ikkje nemnt noko om korleis Tim Burton sjår ut, korleis hans visuelle uttrykk er, eller når filmane hans ble utgitt. Dette formidlar me heller gjennom modalitetane bilete og skrevi tekst. Me gir også informasjon om filmar me ikkje har uttrykt gjennom den verbale teksten gjennom den skrivne rulleteksten mot slutten av biografien. Den verbale teksten er brukt som ein modalitet i tid, da me fortel om modalitetane kronologisk, men også fordi lesaren vil oppfatte teksten i tid, og ikkje alt på ein gong. Bilete av Tim Burton er brukt som ein modalitet i rom, da korleis han sjår ut oppfattast med ein gong. Dette vil også hjelpe med å etablere ein rask kontakt med publikum (Løvland,2007:25). Me har også brukt dempa filmmusikk i bakgrunn for å appellera til kjensla. Vi forsøker da å få fram at historia om Tim er ein lykkeleg historie, ved å spele munter musikk. Me har også brukt reallyd, som når han går, og applaus frå publikum. Andre stedar har med brukt effektlyd som skummel musikk når vi nemner kva slags filmar han likar å sjå, og til dømes når me fortel om kor mykje pengar Batman tente inn. Vår multimodale tekst er hovudsaklig bygd på to multimodale kohesjonar. Rytme og informasjonskopling. Rytme brukast ved at samanhengen, gjennom den verbale teksten blir utvikla over tid. Mens infomsajonskopling brukast ved at informasjon uttrykkes gjennom dei ulike modalitetane, både ved utdjuping gjennom meir informasjon om filmane, og utviding, ved at me visar korleis uttrykket i filmane er gjennom bilete og korleis han sjår ut. Men ved hjelp av effektlydar, bilete og skrevi tekst tar me også i bruk kohesjonsmekanismen komposisjon. Dette vil gjøre lesaren merksemd på ulike momenta i teksten. Ved bruk av vår kulturelle organiseringsmetode har me valt å plassere bileta til venstre, da dette er leseretninga i vår kultur.

Kjelder:
Jørgensen I. B. Forelesning om //Sakprosa i Skolen// 2011 Maagerø E. / Tønnessen E. S. (red) //Å lese i alle fag// 2006. Oslo: Universitetsforlaget. Løvland, Anne (2007): //På mange måtar Samansette tekstar I skolen//. Bergen: Fagbokforlaget